Μαξ Στίρνερ: «Έχετε μόνο το θάρρος να είστε καταστρεπτικοί»

Η πρώτη δημοσίευση του Στίρνερ. Ο Στίρνερ σχολιάζει το βιβλίο του Theodor Rohmer, German occupation in the present.

 

Πόσο χαρούμενος ήμουνα ως παιδί να κείτομαι σε καταπράσινα λιβάδια και να κοιτάζω το γαλάζιο ουρανό. Οι γλυκές μυρωδιές της Άνοιξης πλανιόνταν στον αέρα καθώς ονειρευόμουν το λαμπρό μέλλον μου. Ονειρευόμουν να γίνω ένας σπουδαίος άνθρωπος. Θα έριχνα χούφτες χρυσού από το κάρο μου και μάζες φτωχών και άναυδων ανθρώπων θα με λάτρευαν. Θα έχτιζα παραμυθένια παλάτια και αλάμπρας. Ροδαλά κορίτσια θα παραστέκονταν σε κάθε μου ανάγκη σε ανθισμένους κήπους. Αν ήμουνα σε θέση να ρίξω τον εαυτό μου κατευθείαν στο εργατικό δυναμικό θα γινόμουν πράγματι ένας πλούσιος και διάσημος άνθρωπος. Αλλά αλίμονο, θα είχα μονάχα την πιθανότητα να γίνω, και ως εκ τούτου όχι ένας σπουδαίος άνθρωπος. — Ύστερα από όλα ποιος ο οποίος δεν αισθάνεται μεγάλη Ελπίδα δεν φουσκώνει το στήθος του; Ποιανού η καρδιά δεν φλέγεται με γλυκιά ανυπομονησία όταν διαβάζει σελίδα σελίδα για τα μεγάλα πράγματα που ο Γερμανικός λαός θα μπορούσε να κάνει και για το πώς τα πάντα θα μπορούσαν πιθανώς να γίνουν; Ναι, αναφερόμαστε στο ακόλουθο απόσπασμα: «Ηγεμονία: η Γερμανική φύση φέρει τη σφραγίδα της πνευματικής υπεροχής και είναι μοναδικά ευλογημένη με μια πληθώρα ταλέντων. Όμως πώς γίνεται σε μια τέτοια ένωση να μην υπάρχει έθνος; Είμαστε πολιτικά και στρατιωτικά, φιλοσοφικά και επιστημονικά, καλλιτεχνικά και ποιητικά, μουσικά και γλωσσικά, βιομηχανικά και ναυτικά, και τεχνικά προικισμένοι. Είμαστε τόσο πλούσιοι στα ταλέντα μας που ξεπερνάμε άλλους λαούς στην ένωση των διαφορετικών κομματιών της κοινωνίας. Η Γερμανία αναγνωρίζει ότι ανήκει στη συνταγματική μοναρχία της μεγάλης πολιτείας της Ευρώπης» (σελ. 169). Αλίμονο, θα πρέπει να είναι ανίκανος κανείς να επιθυμεί ανθοφορούσες ελπίδες και θα πρέπει να εξαργυρώσει κανείς όλον το γλυκό ενθουσιασμό για την πατρίδα και την ανθρωπότητα, αν δεν ήθελε με λαχτάρα να απαιτεί, περιφρονητικά να απεχθάνεται, χαρούμενα να προσμένει, και νεανικά να ονειρεύεται μαζί με το συγγραφέα. Και εγώ απαίτησα, περιφρόνησα, προσέμεινα και ονειρεύτηκα μαζί του. Τάισα την αγάπη μου με τον ενθουσιασμό του και ενίσχυσα τις πεποιθήσεις μου με τις ελπίδες του. Έχω ζήσει σε πλούσια αφθονία — Τότε γιατί είμαι ακόμη απογοητευμένος, απογοητευμένος από αυτό το βιβλίο;

Ως εκ τούτου, επειδή δεν βρίσκω πάθος εδώ, το πάθος που ξυπνά την ψυχή των ανθρώπων, ως εκ τούτου, επειδή ακόμη κι εδώ συναντώ το ίδιο καλοπροαίρετο ημίμετρο, που θέλει να συμφιλιώσει προτού διχάσει αυτό που έχει έρθει όχι για να φέρει τη μάχαιρα όπως ο Χριστός έκανε, αλλά μάλλον για να φέρει ειρήνη. ως εκ τούτου, επειδή η οργή και το μίσος δεν φλέγονται εδώ· ως εκ τούτου, επειδή ακόμη κι αυτός ο ενθουσιασμός δεν είναι τίποτε παραπάνω από μια φευγαλέα έξαψη και ακόμη και αυτή η πρόβλεψη της αναβίωσης δεν είναι τίποτα περισσότερο από τα πολιτικά και διπλωματικά λόγια πονηρών πολιτικών. Τελικά, είμαι δυσαρεστημένος επειδή αντί να απαιτούν από μας να κοιτάξουμε μέσα μας και να αντικρίσουμε το αίσχος των θρυμματισμένων ψυχών μας ο συγγραφέας μιλάει μονάχα για τους μελλοντικούς μας ορίζοντες. Σε μία μόνο σελίδα (σελ. 171· επειδή το αβάσιμο δεύτερο κεφάλαιο δύσκολα κερδίζει την προσοχή μας), ο συγγραφέας απορρίπτει τα βάσανά μας, και τι αποκρουστικά βάσανα είναι! Η «Stader Zoll», η άρνηση του Ανόβερο και του Μέκλενμπουργκ να επιταχύνει το Γερμανικό Τελωνειακό Όμιλο· μόνο τυχαία λαμβάνονται υπόψη στη σύνθεση του δικαστηρίου και τους όρους του τύπου. Έπειτα καταλήγει γρήγορα: «Ας αποστρέψουμε το βλέμμα μας από αυτήν τη θλιβερή όψη και ας κοιτάξουμε στο όραμα που το μέλλον έχει να μας προσφέρει.» Δικαιολογεί αυτήν την τρυφερότητα με τα ακόλουθα: «Είναι ανούσιο να φωτίζουμε μεμονωμένα ελαττώματά όπου το κακό έχει ριζώσει, όχι επειδή δεν είναι απαραίτητο ή δεν αξίζει τον κόπο, αλλά μάλλον επειδή ο Φωτισμός των εν λόγω ελαττωμάτων εδώ είναι λιγότερο αποτελεσματικός από ό,τι οπουδήποτε αλλού· Επειδή το έθνος έχει τη σαφέστερη εικόνα σε αμέτρητα πράγματα, των οποίων η κατάργηση επιβάλλει την πιο απλή κατανόηση, και που παρά την πιο ντόμπρα βούληση της δημόσιας φωνής εξαπλώνονται παρ’ όλα αυτά.

«Το έθνος έχει τη σαφέστερη εικόνα!» Πέστε μου, πού βρήκε το έθνος αυτήν την εικόνα; Για παράδειγμα, πόσοι Πρώσσοι διαβάζουν περισσότερα πέρα από απλώς την εθνική εφημερίδα ή άλλες δημοφιλείς εφημερίδες της ενδοχώρας; Τίποτα δεν συζητιέται σε αυτές τις εφημερίδες εκτός από ελαφρές εορταστικές εκδηλώσεις. Οι ωμότητες που διαπράχθησαν από τους σάπιους ανθρώπους αγνοούνται παντελώς. Πότε οι αποφασιστικές ιδέες της σύγχρονης εποχής μας, όπως η ελευθερία του τύπου, της διαφάνειας, και της αυτοδιάθεσης θα συζητηθούν με έναν περιεκτικό τρόπο. Μέχρι στιγμής αυτές οι ιδέες έχουν γίνει μονάχα προϊόν διαπραγμάτευσης σε αποξενωμένα επιμελητήρια, ωσάν αυτές οι έννοιες να μην είχαν άμεση επίδραση σε μας. Πηγαίντε στις επαρχίες και σοκαριστείτε να μάθετε για την ανείπωτη αποτελεσματικότητα της λογοκρισίας. Τέτοια ευρεία άγνοια όσον αφορά τα ιερά καθώς και τα ανίερα ζητήματα της πολιτικής ζωής είναι δύσκολο να βρεθούν αλλού. Και αυτή η άγνοια είναι τόσο ριζωμένη ώστε καμιά αθόρυβη αχτίδα λόγου δεν μπορεί ποτέ να διεισδύσει σε αυτό το άγριο σκοτάδι, και μονάχα ένας κορωμένος κεραυνός που προκαλεί μια πυρκαγιά που καίει τα πάντα στο έδαφος θα φέρει καθαρότητα και φως. Ήδη, βλέπω ένα μικρό σύννεφο να σηκώνεται στον ορίζοντα. Για να είμαστε σίγουροι εξακολουθεί να είναι δυσδιάκριτο και απελπιστικό. Αλλά πολλοί άλλοι το βλέπουν επίσης, αν και είναι ορατό μονάχα στα παιδιά της Κυριακής. Θα μπορούσε να υπάρξει μια όμορφη καταιγίδα ύστερα από τις πνιγηρές ημέρες.

Ένα βιβλίο έχει εμφανιστεί στην Ελβετία τη χώρα της ελευθερίας του τύπου που δεν θα έπρεπε να αγνοήσουμε απλά και μόνο επειδή είμαστε ντροπιασμένοι. Μάλλον, θα έπρεπε να του επιτρέψουμε να αποξυλώσει το υποκριτικό ιερατείο της ψυχής του λύκου. Ούτε ξεσπάσματα, μαλώματα, ούτε βαρετές συζητήσεις δεν κατατρώγουν την καρδιά και τα νεφρά του γυμνού παιδιού. Τόσο εκτεθειμένο είναι αυτό το παιδί που ο καυστικός χειμωνιάτικος παγετός αρχίζει να παγώνει τα άκρα του ωσότου το πνεύμα του αρχίσει να ψάχνει ανήμπορα για προστασία και καταφύγιο. Υπάρχει ένα σαρανταεπτασέλιδο βιβλίο, που δεν μπορώ να κατονομάσω, αλλά που έχει γίνει τόσο δημοφιλές όσο η Εφημερίδα «Spener’she» και έχει εξαλείψει περισσότερα από είκοσι χρόνια αυτής της επανάστασης.

Εφημερίδα: που είναι σ’ αυτήν την ημέρα αξεπέραστη στον ασύγκριτα απλό τρόπο με τον οποίο επαναστατικοποιεί τα πνεύματα και αφυπνίζει την πεποίθηση. Δεν υπάρχει τίποτα που να αποδεικνύει ότι ανήκουμε στην καλύτερη φυλή και ότι αυτή η φυλή είναι ευλογημένη από το Θεό. Αλλά αυτό τέθηκε τέσσερις φορές και απαντήθηκε τέσσερις φορές. Ο συγγραφέας θα μπορούσε να πάρει μια ιδέα από αυτό και να ήταν πιο δημοφιλής. Αλλά είναι Γερμανός από την κορφή ως τα νύχια. Στη σελίδα 201 λέει: «Πρώτα η ανθρώπινη ψυχή πρέπει να εξεταστεί, η δομή της να γίνει γνωστή, οι λειτουργίες της να περιγραφούν, η ανάπτυξή της να εξηγηθεί· πρώτα θα έπρεπε να εξασκήσουμε τα μαθήματα που μπορούμε να πάρουμε από το πνεύμα, το άτομο, τις φυλές, τα έθνη, τις φάρες, και τις οικογένειες. Μονάχα τότε η ανθρωπότητα θα είναι σε θέση να ανοίξει τα μάτια της για πρώτη φορά: Θα γνωρίσει τον εαυτό της, η ώρα της χειραφέτησής της έχει φτάσει. Όσο μεγαλώνει η αυτογνωσία της, τόσο ευρύτερα η ψυχολογική συνείδηση των μαζών μπορεί να κατανοήσει τον εαυτό τους, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα να επιτύχουν το καλύτερο στην ιστορία — την τέλεια χώρα. Πρέπει να φαίνεται σχεδόν απατηλό ότι επέλεξα αυτό το γελοίο απόσπασμα, στο οποίο ο συγγραφέας συστήνει ότι οι μάζες μελετούν ψυχολογία, προκειμένου να φτάσουν τελικά στο «τέλειο Κράτος». Δυστυχώς αυτό δεν είναι τυχαία ιδέα, δικαιολογημένη υποσημείωση, αλλά μάλλον διαμορφώνει τη βάση του βιβλίου. Μπορεί να μας εκπλήξει το γεγονός ότι ο Συγγραφέας είναι τόσο ενθουσιώδης με τη Γερμανική-φύση, όταν γνωρίζουμε ότι ο ίδιος είναι πέρα για πέρα Γερμανός; Κατανοήστε (έτσι μιλάει ο κ. Rohmer) το χαρακτήρα και τη σημασία των Ρώσων και των Πολωνών, των Γάλλων, των Άγγλων και Ισπανών, των Κινέζων και Ινδών, πράγματι όλων των λαών της γης, κατανοήστε και συγκρίνετε τον εαυτό σας με αυτούς: τότε θα δείτε ότι καλείστε για ηγεμονία ως ο «πιο ευλογημένος» λαός, και θα πετάξετε σε αυτήν τη γνώση και θα την αποκτήσετε μέσω της ενότητας. Το βιβλίο μου θα έπρεπε να σας βοηθήσει να φτάσετε σε κάθε δυνατή αντίληψη με την οποία οι λαοί αξιολογούνται και μετριούνται και θα έπρεπε να ρεύσει στην καρδιά σας. Με τον τρόπο αυτό η ενότητα θα βρεθεί, και έπειτα εσύ Γερμανικέ Λαέ μου δεν θα αποτύχεις από το να είσαι άνετα, επειδή «το μεγαλείο σου πρέπει και θα ξυπνήσει».

Ό,τι κι αν γίνει, το «Άγιο Πνεύμα» δεν θα έρθει νωρίτερα από τον καθορισμένο χρόνο. Και έρχεται αυτή η ώρα έτσι χωρίς λόγο; Πρέπει να κάνουμε την ώρα να έρθει. Διασχίστε τη χώρα, πηγαίντε σε κάθε εξοχικό σπίτι, κηρύξτε τη διχόνοια και ακόμα και τη βία, όχι τη βαρετή ενότητα και την άνετη ευχαρίστηση. Πρέπει να ξυπνήσουμε τις νυσταγμένες ψυχές, όχι με φευγαλέες ελπίδες άνεσης, όχι, και με τη γνώση ότι τις ενημερώνετε για τα φρικιαστικά γεγονότα, τις μυστικές, απαγορευμένες ιστορίες, έχοντας κατά νου ότι αυτοί οι εύπιστοι πολίτες δεν γνώριζαν καν να υποψιάζονται τέτοια πράγματα.

Για ποιο λόγο ο κ. Rohmer κάνει έκκληση ότι χρειαζόμαστε συνένωση; Μήπως εμείς οι Γερμανοί δεν είμαστε συνενωμένοι; Μήπως δεν ψάλλουμε το ίδιο τραγούδι: «Was ist des Deutschen Vaterland»; Μήπως δεν χαίρονται όλοι οι Γερμανοί ο ένας τον άλλον ως φίλοι και δεν εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον, και δεν αισθανόμαστε συνενωμένοι στην ιδέα ή σημασία της λέξης «Γερμανός»; Αυτό το γνωρίζει ο κ. Rohmer όπως και εμείς· και εξακολουθεί να λέει ότι δεν έχουμε αυτήν τη συνένωση. Με ποιο δικαίωμα; Δυστυχώς, με αυτό που είναι πάρα πολύ αληθινό! Είμαστε τόσο συνενωμένοι όσο ένα κοπάδι προβάτων. Βόσκουμε σε ασύγκριτη γαλήνη ο ένας δίπλα στον άλλον και αφοδεύουμε σε μάζες στην αυλή και τρώμε τα γεύματά μας ενώ επιτρέπουμε στη γούνα μας να κοπεί. Από καιρό εις καιρόν, ένας λύκος παίρνει έναν από μας ως γεύμα του, και σε αυτούς τους καιρούς το άνανδρο ύπουλο κάθαρμα μπορεί να ντύνεται σαν πρόβατο, σαν αυτό να ήταν απαραίτητο, και να είναι ανίκανος να επιλέξει το γεύμα του επειδή κανείς δεν φαίνεται να τον πειράζει που επιλέγεται.

Τα πρόβατα είναι συνενωμένα, αλλά πρέπει να θέλουν κιόλας. Σκίστε έναν από τους πειθήνιους λαούς μας σε κομματάκια και θα γεμίσουμε όλοι μας με μια αίσθηση συνδεσιμότητας με το ξεκομμένο. Δείξτε τις φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν από τις αρχές που εκλέχτηκαν από το λαό, εκείνους που ζουν στις άνετες κατοικίες τους με τα παιδιά τους και μην θελήσετε να φορτωθείτε αυτά τα γεγονότα, και αυτοί οι άνθρωποι θα υπονομεύσουν κάθε πεποίθηση εξαιρουμένου του πνεύματος για να ξεχάσουν ό,τι έχουν ακούσει και έτσι είναι εξαρτώμενοι. Μονάχα όταν ένας άνθρωπος αισθάνεται χαμένος και μόνος θα εξεγερθεί και θα συνειδητοποιήσει αυτά τα πράγματα· μια ώθηση τότε θα ρεύσει στους μυς του και το θάρρος του θα φουσκώσει και θα συνειδητοποιήσει ποιος είναι και τη δύναμη που διαθέτει. Γενναία δεν θα ακολουθεί πλέον με τυφλή εμπιστοσύνη και πεποιθήσεις, και μονάχα εκείνοι που είναι απογυμνωμένοι από την τυφλή τους βούληση να ακολουθούν θα βιώσουν την ελευθερία. Έχετε το θάρρος να είστε καταστρεπτικοί και σύντομα θα δείτε τι υπέροχα λουλούδια βγαίνουν από τις στάχτες αυτού που έχετε κατεδαφίσει.

Τίποτε δεν μπορεί να γιατρεύσει ένα πρόσωπο καλύτερα από τη δύναμη μιας μεγάλης σκέψης, το σόι που γεμίζει τις ψυχές μας με μια απίστευτη επιθυμία που μας ωθεί να δράσουμε. Πού βρίσκεται μέσα μας αυτή η υπόχρεη επιθυμία που προέρχεται από μια μεγάλη ιδέα, που χωρίς να έχει σημασία ποια, είναι ασυγκράτητη στη δημιουργία ενός νέου κόσμου και είναι μέσα μας; Εμείς οι Γερμανοί έχουμε μεγάλη υπερηφάνεια, που μπορεί να γίνει έπαρση και να μας φέρει στην αισχύνη. Αλλά υπερηφάνεια — υπερηφάνεια που μπορούμε να έχουμε μονάχα για ένα πράμα: μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι μονάχα για την ελευθερία που έχουμε κατακτήσει μέσω της σκέψης, υπερηφάνεια για τη σημασία του «Εγώ». Και ακόμη είμαστε ελεύθεροι μονάχα σε ένα ζήτημα της σκέψης και δεν είμαστε ακόμη υπερήφανοι για αυτήν την ελευθερία. Κανείς πολιτισμός δεν έχει μεγαλύτερο δικαίωμα να περιγράψει το «Εγώ» του με μεγαλύτερα γράμματα από τους Γερμανούς, αλλά δεν το γράφουμε με κεφαλαία: το αφήνουμε κρυμμένο και αφήνουμε την Αγγλική γλώσσα να έχει το βασικό πλεονέκτημα. Ας δεχτούμε το γερμανικό «Ich» [Εγώ] ως το πιο σημαντικό επειδή το Αγγλικό «I» παραμένει κάτω από το δεσποτισμό και την εξουσία της Εκκλησίας και το Γαλλικό ξεθωριάζει υπό την επίδραση της gloire — ας εσωτερικεύσουμε αυτό το δικαίωμα και ας γίνουμε υπερήφανοι. Η υπερηφάνεια είναι αυτό που μας λείπει και το καμάρι αυτό καθαυτό. Μακριά από την ταπεινοφροσύνη, που βλάπτει! Ο άνθρωπος είναι ανεξάρτητος! Σταματήστε να ζητάτε καθήκοντα που γίνονται προσφορές· φτιάξτε τους δικούς σας νόμους και έπειτα ακολουθήστε με τη θέλησή σας, γνωρίζοντας ότι τότε θα είστε ελεύθεροι.

Αλλά έρχεται η ώρα να θέσω επί τάπητος τους λόγους για αυτό το βιβλίο: οι ομάδες που έχουν ανανεώσει την πίστη μου και αν ήταν αρκετά ριζοσπαστικές, και πρέπει να είναι επειδή όλες οι άλλες είναι πολύ μέινστριμ, θα επιχειρούσα να ερευνήσω αυτές τις βαθιές σκέψεις. Η ιδέα ότι η Γερμανία μπορεί να είναι υποχρεωμένη να φτάσει στην ηγεμονία γίνεται κόκκινη κλωστή μέσα από την όλη διαδικασία σκέψης. Η ίδια αυτή ιδέα φέρνει τη Γερμανία εμπρός μιας κοσμοθεωρίας τού να πρέπει να συγκριθεί με άλλα έθνη, να τα ρωτήσει τι να κάνουν προκειμένου να θεμελιώσουν έναν εθνικό χαρακτήρα. Στην εισαγωγή, η Γερμανική συνείδηση χαρακτηρίζεται ως η «πιο πολιτικά ήσσονος σημασίας»· από την ιστορία από τη μία πλευρά, οι πνευματικοί μισθοί των Γερμανών δείχνονται μάλλον με αρκετά μεγάλη περιεκτικότητα και με πνευματώδη συλλογισμό. Η κατάσταση της Ευρώπης, από την άλλη πλευρά, η εικόνα της οποίας αποτελεί το δεύτερο μέρος της ιστορίας, η δουλειά της Γερμανίας έπρεπε υποτίθεται να αποδειχθεί. Από αυτήν την ιστορία, που έχει γραφτεί με αρκετά σαφείς λεπτομέρειες και προβληματισμούς, οι απόψεις της Ευρώπης, που μπορούν να βρεθούν στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, θα έπρεπε τελικά να γίνουν το αντίθετο από εκείνες της Γερμανίας. Η ιστορία δείχνει ότι η Γερμανία πάντοτε έπαιρνε αποφάσεις και στάθηκε ως η καρδιά της Ευρώπης· τώρα, τελικά, οι Γερμανοί θα έπρεπε, τώρα που άλλα έθνη αντιμετωπίζουν την καταστροφή, να αναπτυχθεί και να οικοδομηθεί. Ο προτεσταντισμός, όπως κάποιος που έχει ψάξει παντού για την αλήθεια, πρέπει να είναι στο επίκεντρο των αρχών ως η μόνη απάντηση στα βαθύτερα ερωτήματα και η λύση στα πιο ακραία προβλήματα. Ο προτεσταντισμός πρέπει να γίνει ελεύθερα αποδεκτός ως μέρος της Γερμανικής ταυτότητας. Αυτή η αρχή θα γίνει ο μεγαλύτερος πόθος για όλη την ανθρωπότητα, το σόι της λαχτάρας για μια δίκαιη κοσμοθεωρία, μια γνώση ότι υπάρχει μια σύνδεση μεταξύ ανθρώπου και Θεού (Verf.). Αλλά δεν είναι τόσο απλό· η λαχτάρα δεν προκύπτει από μια σωστή και δίκαιη κοσμοθεωρία, ούτε από μια θεωρητική ικανοποίηση· αντ’ αυτού, η λαχτάρα είναι από το δικαίωμα για τον εαυτό του, και η ικανότητα να ενεργεί ως εαυτόν. Κάθε μία από τις κακουχίες του Γκαίτε ήταν απαλλαγμένη μέσα από τα ακόλουθα και η κομπορρημοσύνη του Σίλλερ ήταν έτσι εξαλειμμένη. Το ζήτημα δεν είναι το πώς θα έπρεπε να συμπεριφέρεται ο άνθρωπος απέναντι στο Θεό αλλά το πώς θα έπρεπε ο Θεός ως ελεύθερη οντότητα να ειδωθεί από τον άνθρωπο και αυτό είναι ένα ζήτημα λαχτάρας για καιρό. «Η χιλιετία χτυπάει το κουδουνάκι του φυσικού συλλογισμού για το πραγματικό κράτος» λέει ο Verf. (44) Αυτός ο στόχος, όσον αφορά την ιδέα του κ. Rohmer, μας αποπροσανατολίζει πολλές φορές και μονάχα εφ’ όσον θέλουμε να παράγουμε κάτι άλλο πέρα από τους εαυτούς μας, πρέπει να φτιάξουμε τους εαυτούς μας, να φανερώσουμε τους εαυτούς μας. Το να μας ενημερώσουν και να γίνουμε ειλικρινείς ψυχές θα δημιουργήσει ένα πραγματικό κράτος. Δεν μπορούμε να δημιουργήσουμε το κράτος επειδή το κράτος αποτελείται από τις ψυχές των ανθρώπων του που προσφέρονται ελεύθερα ως ψυχές του κράτους. Είναι απαραίτητο για τους ανθρώπους να ενωθούν, να δούνε τι ανήκει στους εαυτούς τους εξίσου με το κράτος και με τους άλλους ανθρώπους και αυτό είναι εκείνο που είναι γνωστό ως κράτος· η ελεύθερη συνένωση των ανθρώπων. Ο τύπος του κράτους που μπορεί κανείς να φτιάξει σαν μια σειρά κολλεγιακών μαθημάτων ωχριά σε σύγκριση με τον προηγούμενο με τους όρους της ελευθερίας όπως η Εκκλησία θα έκανε. Με τέτοια έλλειψη ελευθερίας η εκκλησία και το κράτος γίνονται αόρατα. Ο κ. Rohmer υποστηρίζει, ωστόσο, ότι οι άνθρωποι θα έπρεπε να προχωρούν ακόμη περισσότερο προς ένα στάδιο στο οποίο η αξία και η υγεία τους να είναι εδραιωμένη και η ελευθερία του εμπορίου δικιά τους. Πρέπει να επιτευχθεί μέσω μιας κατάστασης επικεντρωμένης στα πρόσωπα (στάτους — χώρα), στην οποία θα έπρεπε να βρουν την ευημερία και τους πόνους της.

Αν από την πλευρά τους, η ιστορία τώρα έδειξε σε πoιο σημαντικό ρόλο η Γερμανία είναι διορισμένη, τα ίδια αποτελέσματα από την αναθεώρηση της πίστης των άλλων λαών. «Η πολιτική κατάσταση της Ευρώπης, ο ρόλος των λαών και των χωρών, η κατάσταση των φιλοδοξιών τους, θα μας έδειχνε τη δουλειά τους, όπως προκύπτει από την κεντρική θέση της Γερμανίας στην Ευρώπη. Στην πραγματικότητα, από τη Μεταρρύθμιση, τουλάχιστον για εκείνους που τους έχει δοθεί η έντονη εντύπωση και βλέπουν μονάχα την επιφάνεια, από την επανάσταση, η Ευρώπη θεωρείται σαν μια χύτρα που αναβράζει συνέχεια: Τα πάντα μονάχα μεταβατικά, μονάχα κρίση ή ιντερμέτζο· η νέα Εποχή στην οποία κοπιάζουν, οι αναρίθμητοι σπασμοί της ανθρωπότητας, πρέπει ωστόσο να γεννηθεί. Οι πόνοι της γέννας, εδώ βίαια σπασμωδικοί, αν και σταδιακά δανεισμένοι, έχουν απεικονίσει την ιστορία της Ευρώπης (για να μην πω: του κόσμου) από το 1789.»

Στα δεκατέσσερα κεφάλαια του δεύτερου μέρους, η Ευρωπαϊκή ενότητα συζητιέται σε πολλά επίπεδα. Η πιο σημαντική από αυτές που αποκαλύφθηκαν, θα έφερνε στον αναγνώστη μια απόλαυση, τον οποίο επειγόντως πρέπει να καλέσουμε να είναι μυαλωμένος· θα ήταν επίσης εις μάτην η προσπάθεια, να θέλουμε να υπαινιχτούμε τέτοιο πλούσιο υλικό τόσο σύντομα και δυσάρεστα. Η σούμα έχει ως εξής: «Ενωθείτε — και δύο μεγάλες δυνάμεις θα εμπευστούν από τη θέλησή σας, και θα γίνουν μια ενιαία δύναμη με δύο βραχίονες. Ενωθείτε– και η Ολλανδία θα θυσιάσει το παλιό αλύγιστο πνεύμα για σας, και, ό,τι στο Βέλγιο και την Ελβετία είναι Γερμανικού χαρακτήρα, θα γίνει το ίδιο το νέο φως με ή χωρίς την επιθυμία να το κάνει αυτό. Ενωθείτε — και η Σκανδιναβία θα αρπάξει το χέρι σας. Ενωθείτε — και η Αγγλία θα επιδιώξει τη συμμαχία σας με την πρώτη ένδειξη κινδύνου. Ενωθείτε — και η Ρωσία θα τρέμει, ενώ η Πολωνία βρίσκει ελπίδα. Ενωθείτε — και η Αυστρία, το θεμέλιο που υποστηρίζει τη Γερμανία και την Ουγγαρία, θα εγερθεί κατά βούλησή σας με το νόμο στο ζήτημα της ανατολής. Ενωθείτε — και η Ιταλία θα επιθυμήσει την υποστήριξη των δυνάμεών σας στο μέλλον· και ναι μέσω της ενότητάς σας, η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Γαλλία θα υποχρεωθούν να ενωθούν κι αυτές. Αν μόνο ενωνόσασταν — θα ήσασταν ο πρώτος λαός της γης». (Σελ. 161)

Αλλά πώς θα πετύχουμε αυτήν την ενότητα; Με ποιον τρόπο υποτίθεται ότι θα δημιουργηθεί; «Μια αρχή απαιτεί χρόνο, προκειμένου να καταστρέψει τις απαιτήσεις του ψεύδους, και να δημιουργήσει και να διακηρύξει τη νέα αλήθεια. «Και ο δημιουργός αυτής της αρχής — που ακόμη κι ο ίδιος ο κ. Rohmer αναγνωρίζει, ότι κανένας φιλόσοφος δεν μπορεί με οιονδήποτε τρόπο να ονοματίσει — έτσι θα έπρεπε να ήταν και η φιλοσοφία. «Όλοι γνωρίζουμε ότι μονάχα η Γερμανική φιλοσοφία μπορεί να θέσει για μας τον ακρογωνιαίο λίθο ενός υψηλότερου μέλλοντος.» (Σελ.188) Φτάσαμε σε αυτό το συμπέρασμα στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου. Πόσο λίγο γνωρίζει ο συγγραφέας το θέμα που πραγματεύεται! Θέλει μονάχα να περιγράψει για να είμαστε σίγουροι, τη «γενική επίδραση της φιλοσοφίας στο χρόνο και τους ανθρώπους·» αλλά, πώς θα μπορούσε να καταλάβει την επίδραση χωρίς να κατανοήσει τις αιτίες; Δεν θα κοιτάξει τις αμέτρητες επιδράσεις της φιλοσοφίας ή θα δει όλες τις εκροές της με τον ίδιο τρόπο, γιατί τα μάτια του ποτέ δεν έχουν αντιληφθεί την πηγή [της]. Ως θεατής εξ αποστάσεως κάνει έξυπνες παρατηρήσεις και μας ανοίγει μπρος σε μια πικρή αλήθεια· ο ίδιος ωστόσο δεν, αγγίζει την ουσία πουθενά, και, ό,τι αφορά αποκλειστικά τη σημασία της Εγελιανής φιλοσοφίας. Με αυτόν τον τρόπο η αμέλειά του δίνει χώρο στην αφέλεια και την άγνοια– χαρακτηριστικά στα οποία ήδη τόσο πολύ είμαστε συνηθισμένοι από τα πιο θαρραλέα νότια αδέλφια μας. «Σένιος» είναι γι’ αυτόν «ένας εντελώς άλλος και μοναδικός άνθρωπος», και σίγουρα «θα έπρεπε να κρατήσει ευλαβικά το Γερμανικό έθνος αιώνια ως ένα από τους διασώστες που εγείρονται από μια βαθιά ανάγκη· αν όμως ο Χέγκελ είναι ομολογουμένως του ίδιου μότο, σίγουρα οι άνθρωποι δεν είναι πλέον κάτω από το ξένο νόμισμα: Για το Βασιλιά και την Πατρίδα! Ανάβοντας έναν πόλεμο εκδίκησης, γνωρίζει — αν και εις τον οποίον χάνομαι. Μήπως θα έπρεπε, όπως ο συγγραφέας, μονάχα να παίζω ρόλο και εγώ στις επιπτώσεις του ίδιου δικαιώματος του Χέγκελ και της φιλοσοφίας; Τον τιμώ ιδιαίτερα αλλά επαναλαμβάνω ότι το βιβλίο του, με όλη τη χαρά, δεν προέρχεται από αδράνεια της καρδιάς — επειδή γι’ αυτούς τους λόγους δεν καταλαβαίνει τίποτα. Αυτός, που ξέρει για παράδειγμα μονάχα «Μπουρνταχιανή» ή «Σουμπερτιανή» ψυχολογία, για να μην αναφέρουμε την Εγελιανή και τις μετέπειτα ψυχολογίες, η ψυχολογία που τώρα κατέχουμε, μπορεί μονάχα ως «μια θλιβερή συγχώνευση σχολίων και παρατηρήσεων» και ότι «κανείς δεν μπορεί να ονοματίσει μια επιστήμη που θα κατείχε αυτό το θάρρος;» Οι φανταστικότητες που ο κ. Rohmer γενικά καταλαβαίνει κάτω από την ψυχολογία, έχουν ήδη αναφερθεί παραπάνω. Αυτό το αποκαλεί «μαθητεία του πνεύματος», και αναμένει την εκπλήρωσή της στις χρυσές ημέρες. Στη σελ. 200 περιγράφει όχι μονάχα το πρόβλημα της φιλοσοφίας, αλλά μάλλον και τα αποτελέσματα στα οποία πρέπει να οδηγεί· που εγείρονται ολωσδιόλου από τις ανάγκες της καρδιάς, αν και λίγο πριν (σελ.196) δεν ήθελε να έχει το σχολαστικισμό για φιλοσοφία ως τέτοιον. — Σίγουρα η φιλοσοφία και η νεότερη εξέλιξη δεν έχουν όλα τα αποτελέσματα, που ο συγγραφέας ήθελε να εκπληρωνόντουσαν· αλλά αυτό που βρίσκεται ακριβώς σε αυτές τις επιθυμίες, είναι ότι, όπως ήδη αναφέρθηκε, η συμφιλίωση έρχεται δίχως διχαστικότητα, και οι παλιές αντιλήψεις από «την ενοποίηση χώρας και εκκλησίας, κυρίαρχης δύναμης κλπ.» χώρια από το νέο, ή μάλλον όχι — είναι ριζοσπαστικές.

Δυστυχώς δεν μπορούμε να αποκρούσουμε τη θλιβερή θεώρηση που ο συγγραφέας κηρύττει την προφητική του κοσμοθεωρία σε ολόκληρο το βιβλίο στα συνήθη ηλίθια αυτιά. Εκείνοι που, ενθουσιασμένοι από αυτήν (δηλαδή, την κοσμοθεώρηση) θα κινιόντουσαν προς την εκπλήρωσή της, έχουν μονάχα μια αίσθηση της δικιάς τους βίας και της αιτιολόγησής της, χωρίς να σκέφτονται και να σκοπεύουν κάτι κοσμοπολίτικο. Οι άλλοι, ωστόσο, που είναι πεπεισμένοι (δηλαδή, στην κοσμοθεωρία του συγγραφέα), απέχουν πολύ από το να απελευθερωθούν από την υποτέλεια (Bedientenhaftigkeit) της γνώμης τού να σκέφτονται τις ιδέες ως κάτι περισσότερο από ένα διασκεδαστικό φανταχτερό/ενθουσιασμό. Μονάχα η νεολαία και τα νεανικά πνεύματα παραμένουν, και στις καρδιές τους, αυτή η σπορά — που ελπίζουμε — τόσο πολυτελώς, θα αυξηθεί που τα ζιζάνια των εγωιστών κατόχων δύναμης — και ανέρχονται σε εκατομμύρια — να μην μπορούν να πολλαπλασιαστούν άλλο.

Μετάφραση: Αιχμή

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s