Ατομικιστικές προοπτικές

Ένα διαχρονικό κείμενο του Emile Armand από το 1957.

Οι ατομικιστές αναρχικοί δεν παρουσιάζονται ως προλετάριοι, απορροφημένοι μονάχα στην αναζήτηση για υλική βελτίωση, δεμένοι σε μια τάξη αποφασισμένη να μεταμορφώσει τον κόσμο και να αντικαταστήσει μια νέα κοινωνία ως την πραγματική. Τοποθετούνται στο παρόν· απαξιούν το να προσανατολίσουν τις επόμενες γενεές σε μια μορφή κοινωνίας που υποτίθεται ότι προορίζεται να εξασφαλίσει την ευτυχία τους, για τον απλούστατο λόγο ότι από ατομικιστική άποψη η ευτυχία είναι μια κατάκτηση, μια εσωτερική πραγμάτωση των ατόμων.

Ακόμη κι αν πίστευα στην αποτελεσματικότητα μιας παγκόσμιας κοινωνικής μεταμόρφωσης, σύμφωνα με ένα καλοκαθορισμένο σύστημα, χωρίς οδηγίες, εξουσιοδοτήσεις, ή υποχρεώσεις, δεν βλέπω με ποιο δικαίωμα θα μπορούσα να πείσω τους άλλους ότι είναι το καλύτερο. Για παράδειγμα, θέλω να ζήσω σε μια κοινωνία από την οποία το τελευταίο απομεινάρι της εξουσίας να έχει εξαφανιστεί, αλλά, για να μιλήσω ανοιχτά, δεν είμαι σίγουρος ότι η «μάζα», για να την αποκαλέσουμε αυτό ακριβώς που είναι, είναι σε θέση να απαλλαγεί από την εξουσία. Θέλω να ζήσω σε μια κοινωνία στην οποία τα μέλη να σκέφτονται από και για τον εαυτό τους, αλλά το δέλεαρ που ασκείται στη μάζα από τη δημοσιότητα, τον τύπο, τις ελαφρές αναγνώσεις και από τους Κρατικο-επιχορηγούμενους περισπασμούς είναι τέτοιοι ώστε αναρωτιέμαι αν ποτέ οι άνθρωποι θα είναι σε θέση να σκέφτονται και να κρίνουν με ανεξάρτητο μυαλό.

Mπορεί να μου ειπωθεί σαν απάντηση ότι η επίλυση του κοινωνικού ζητήματος θα μεταμορφώσει κάθε άνθρωπο σε σοφό. Αυτό είναι μια άσκοπη διαβεβαίωση, ακόμα περισσότερο όσο υπήρξαν σοφοί κάτω απ’ όλα τα καθεστώτα. Από τη στιγμή που δεν ξέρω την κοινωνική εκείνη μορφή που είναι περισσότερο πιθανό να δημιουργήσει εσωτερική αρμονία και ισορροπία στην κοινωνική ενότητα, αποφεύγω να θεωρητικολογώ.

Όταν μιλάμε για «εθελοντική ένωση», εθελοντική προσήλωση σε ένα πλάνο, ένα σχέδιο, μια δοσμένη δράση, αυτό συνεπάγεται την πιθανότητα του να αρνηθείς την ένωση, την προσήλωση ή τη δράση. Ας φανταστούμε τον πλανήτη να υποβάλλεται σε μια ενιαία κοινωνική ή οικονομική ζωή· πώς θα υπάρξω αν αυτό το σύστημα δεν με ικανοποιεί; Εξακολουθεί να υπάρχει για μένα μονάχα ένα δίλημμα: να ενσωματωθώ ή να αφανιστώ. Θεωρείται πως, έχοντας λύσει «το κοινωνικό ζήτημα», δεν υπάρχει πλέον χώρος για μη-κομφορμισμό, δυστροπία, κλπ….. αλλά είναι ακριβώς όταν ένα ζήτημα έχει επιλυθεί που είναι σημαντικό να θέσουμε καινούργια ή να επιστρέψουμε σε μια παλιά λύση, αν θέλουμε να αποφύγουμε τη στασιμότητα.

Αν υπάρχει «Ελευθερία» που στέκεται πέρα και πάνω από όλα τα άτομα, δεν είναι σίγουρα τίποτα περισσότερο από την έκφραση των σκέψεών τους, την εκδήλωση και τη διάδοση των απόψεών τους. Η ύπαρξη μιας κοινωνικής οργάνωσης που στηρίζεται σε μία ιδεολογική ενότητα απαγορεύει όλες τις ασκήσεις της ελευθερίας του λόγου και της ιδεολογικά αντίθετης σκέψης. Πώς θα είμαι σε θέση να αντιταχθώ στο κυρίαρχο σύστημα, προτείνοντας ένα άλλο, υποστηρίζοντας την επιστροφή σε ένα παλαιότερο σύστημα, εάν τα μέσα για να καταστήσω γνωστή την άποψή μου ή να δημοσιοποιήσω την κριτική μου ήταν στην κατοχή των παραγόντων του καθεστώτος στην εξουσία; Αυτό το καθεστώς πρέπει είτε να δεχθεί τη μομφή όταν συγκρίνεται με άλλες κοινωνικές λύσεις ανώτερες από τις δικές του, είτε, παρά την κατάληξή του σε «ικό,» («ist») δεν είναι καλύτερο από οποιοδήποτε άλλο καθεστώς. Είτε θα παραδεχτεί την αντίθεση, την αποσκίρτηση, το σχίσμα, το φραξιοναλισμό, τον ανταγωνισμό, ή τίποτα δεν θα το διακρίνει σημαντικά από μια δικτατορία. Αυτό το «ικό» καθεστώς θα έπρεπε αναμφισβήτητα να ισχυριστεί ότι έχει επενδυθεί με την εξουσία του από τις μάζες, ότι δεν ασκεί την εξουσία του ή τον έλεγχο έξω από την αντιπροσωπεία των συνελεύσεων ή των συνεδρίων· αλλά από τη στιγμή που δεν επιτρέπει στους πεισματάρηδες και τους ανυπάκοους να εκφράσουν τους λόγους για τη στάση τους και για την αντίστοιχη συμπεριφορά τους, θα ήταν μονάχα ένα ολοκληρωτικό σύστημα. Τα υλικά οφέλη για τα οποία μια δικτατορία υπερηφανεύεται δεν έχουν καμία σημασία. Ανεξάρτητα από το αν υπάρχει έλλειψη ή αφθονία, μια δικτατορία είναι πάντα μια δικτατορία.

Mε ρωτούν γιατί αποκαλώ τον ατομικισμό μου «αναρχικό ατομικισμό»; Απλά επειδή το Κράτος συγκεκριμενοποιεί την καλύτερη οργανωμένη μορφή αντίστασης σε ατομική διεκδίκηση. Τί είναι το Κράτος; Ένας οργανισμός που λογαριάζεται ως εκπρόσωπος του κοινωνικού σώματος, στο οποίο η εξουσία είναι δήθεν ανατεθειμένη, αυτή η εξουσία εκφράζει τη βούληση του ενός μονάρχη ή της λαϊκής κυριαρχίας. Αυτή η εξουσία δεν έχει κανένα λόγο ύπαρξης πέρα από τη διατήρηση της υπάρχουσας κοινωνικής δομής. Αλλά οι ατομικές φιλοδοξίες είναι ανίκανες να έρθουν εις πέρας όσο υπάρχει το Κράτος, προσωποποίηση της Κοινωνίας, επειδή, όπως ο Palante λέει: «Όλη η κοινωνία είναι και θα είναι εκμεταλλευτική, σφετεριστική, κυριαρχική, και τυραννική. Αυτό όχι ακούσια αλλά εκούσια.» Αλλά ο ατομικιστής δεν θα είναι ούτε εκμεταλλευόμενος, σφετεριζόμενος, κυριαρχούμενος, τυραννούμενος ούτε στερημένος απ’ την κυριαρχία του. Από την άλλη πλευρά, η Κοινωνία είναι ικανή να ασκήσει τους περιορισμούς της στα άτομα μονάχα χάρη στην υποστήριξη του Κράτους, διαχειριστή και διευθυντή των υποθέσεων της Κοινωνίας. Δεν έχει σημασία με ποιο τρόπο κάνει το άτομο να αντιμετωπίζει το Κράτος ή τους παράγοντές του, που δεν νοιάζονται στο ελάχιστο αν οι κανονισμοί που επιβάλλουν συμπίπτουν ή όχι με την ποικιλία των ταπεραμέντων των υποκειμένων επί των οποίων επιβάλλονται. Από τις φιλοδοξίες τους όπως από τα αιτήματά τους, οι ατομικιστές της σχολής μας έχουν εξαλείψει το Κράτος. Αυτός είναι ο λόγος που αποκαλούν τους εαυτούς τους «αναρχικούς.»

Αλλά κοροιδεύουμε τον εαυτό μας εάν θεωρούμε ότι οι ατομικιστές της σχολής μας είναι αναρχικοί (AN-ΑΡΧΗ, ετυμολογικά, επανδρώνει μονάχα την άρνηση του κράτους, και δεν άπτεται άλλων θεμάτων) μονάχα σε σχέση με το Κράτος – παραδείγματος χάριν τις δυτικές δημοκρατίες ή τα απολυταρχικά συστήματα. Αυτό το σημείο δεν μπορεί να υπερτονιστεί. Απέναντι σε όλα αυτά που είναι εξουσία, δηλαδή, η οικονομική όσο και η πολιτική κυριαρχία, η αισθητική καθώς και η πνευματική, η επιστημονική όσο και η ηθική, οι ατομικιστές εξεγείρονται και σχηματίζουν τέτοια μέτωπα όσα μπορούν, μόνοι ή σε εθελοντική ένωση. Ως συνέπεια, μια ομάδα ή μια ομοσπονδία μπορεί να ασκήσει εξουσία τόσο απόλυτα όσο οποιοδήποτε Κράτος εάν δεχτεί σε ένα δεδομένο τομέα όλες τις πιθανότητες δραστηριότητας και αντίληψης.

Το μόνο κοινωνικό σώμα στο οποίο είναι δυνατό για έναν ατομικιστή να εξελιχθεί και να αναπτυχθεί είναι αυτό το οποίο δέχεται μια ταυτόχρονη πολλαπλότητα εμπειριών και αντιλήψεων, στο οποίο αντιτίθενται όλες οι ομαδοποιήσεις που είναι θεμελιωμένες σε μια ιδεολογική αποκλειστικότητα, η οποία, όσο καλοπροαίρετη και αν είναι, απειλεί την ακεραιότητα του ατόμου από τη στιγμή που αυτή η αποκλειστικότητα στοχεύει στο να επεκταθεί στους μη-οπαδούς της ομαδοποίησης. Το να το αποκαλέσετε αυτό αντι-κρατισμό δεν θα κάνατε τίποτα περισσότερο από το να φορούσατε ένα προσωπείο στην όρεξη του να καθοδηγείτε ένα κοπάδι ανθρώπινων προβάτων.

Έχω πει παραπάνω ότι είναι απαραίτητο το να επιμείνουμε σε αυτό το σημείο. Για παράδειγμα, ο αναρχικός κομμουνισμός αρνείται, απορρίπτει και αποβάλλει το Κράτος από την ιδεολογία του· αλλά το ανασυστήνει τη στιγμή που αντικαθιστά την κοινωνική οργάνωση με την προσωπική κρίση. Αν ο αναρχικός ατομικισμός έχει έτσι από κοινού με τον αναρχικό κομμουνισμό την πολιτική άρνησης του Κράτους, της «Αρχής», σηματοδοτεί μονάχα ένα σημείο απόκλισης. Ο αναρχικός κομμουνισμός τοποθετείται στο επίπεδο της οικονομίας, στο έδαφος της ταξικής πάλης, ενωμένος με το συνδικαλισμό, κλπ. (αυτό είναι δικαίωμά του), αλλά ο αναρχικός ατομικισμός τοποθετείται στο ψυχολογικό επίπεδο, και σε αυτό της αντίστασης στον κοινωνικό ολοκληρωτισμό, που είναι κάτι τελείως διαφορετικό. (Φυσικά, ο αναρχικός ατομικισμός ακολουθεί τα πολλά μονοπάτια της δραστηριότητας και της εκπαίδευσης: φιλοσοφίας, λογοτεχνίας, ηθικής, κλπ., αλλά θέλησα να κάνω σαφές εδώ μόνο κάποια σημεία της στάσης μας ως προς το κοινωνικό περιβάλλον.)

Δεν αρνούμαι ότι αυτό δεν είναι πολύ καινούργιο, αλλά παίρνει μια θέση στην οποία είναι καλό να επιστρέφουμε από καιρού εις καιρόν.

Μετάφραση: Αιχμή

5 thoughts on “Ατομικιστικές προοπτικές

  1. Παράθεμα: Emile Armand. Aτομικιστικές προοπτικές/aixmi.wordpress | Heroico Desembarazo

  2. Παράθεμα: Emile Armand. Aτομικιστικές προοπτικές/aixmi.wordpress « Ώρα Κοινής Ανησυχίας

  3. Παράθεμα: Aτομικιστικές προοπτικές. Του Emile Armand « ένωση εγωιστών

  4. Παράθεμα: Aτομικιστικές προοπτικές. Του Emile Armand « Parabellum

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s