Ποιοί είμαστε; Τί επιζητούμε;

Το άρθρο του Αντρέ Λορυλώ στην L’Idee Libre

Μετάφραση από την Αιχμή

Δεν έχουμε τη φιλοδοξία να ανταποκριθούμε σε ένα μόνο άρθρο σε ερωτήματα τόσο τεράστια και ενδιαφέροντα όσο αυτά. Αυτός είναι ο στόχος που η «Idée Libre» μας προτίθεται να εκπληρώσει, και θέλουμε να δείξουμε εδώ μονάχα μια σύνοψη της δουλειάς που θα υλοποιηθεί, μια δουλειά που από τη σπουδαιότητα και αναγκαιότητα δεν μπορεί να ξεφύγει κανείς.

Για πολύ καιρό έχουμε μείνει ικανοποιημένοι με το να ανταποκρινόμαστε σε αυτά τα ερωτήματα με μερικά πομπώδη κλισέ ή ηχηρές φράσεις. Για πολύ καιρό έχουμε περιοριστεί σε καθαρά συναισθηματικές διακηρύξεις ή φαρμακερές διαβεβαιώσεις. Δεν μπορούμε να είμαστε ικανοποιημένοι με λόγια ή όνειρα, και πιστεύουμε πως είναι καιρός να τα αντικαταστήσουμε με ακριβείς ιδέες βασισμένες στη συζήτηση, την εμπειρία, και τη γνώση αντί για τις αφηρημένες φόρμουλες και τις παιδιάστικες δημηγορίες.

Αποφασίζοντας τους ορθολογικούς και απτούς στόχους της δραστηριότητάς μας και οραματιζόμενοι τα πιο σοβαρά και γρήγορα μέσα για την υλοποίησή τους: αυτό είναι το καρποφόρο καθήκον που πρέπει να επιδιώξουμε να υλοποιηθεί. Είναι γι’ αυτό το καθήκον που θέλουμε να συνεργαστούμε εδώ όσο καλύτερα μπορούμε. Σε λίγες γραμμές πρόκειται σήμερα να επιχειρήσουμε να διατυπώσουμε την ερώτηση στην πραγματική της βάση ενώ φυσικά να επιφυλάξουμε το δικαίωμα να επιστρέψουμε αργότερα στα διαφορετικά μέρη του προβλήματος προκειμένου να τα συζητήσουμε πιο ολοκληρωμένα.

*

Εν μέσω του ανείπωτου χάους των φιλοσοφιών όλων των ειδών και κάθε ηθικής μπορούμε να διατρανώσουμε τη σταθερή και επίμονη τάση που ωθεί το άτομο στη ζωή. Προς όλο και καλύτερη ζωή, ελεύθερη και πιο ευγενικιά: δηλαδή, προς την ευτυχία.

Κατευθυνόμαστε έτσι προς την ευτυχία, όπως όλοι οι άνθρωποι και όλες οι οργανωμένες υπάρξεις οποιουδήποτε είδους. Η βασική φιλοδοξία κάθε ζωντανής ύπαρξης συνίσταται, εν πρώτοις, από τη διασφάλιση της ζωής της, και εν συνεχεία στο να τη βελτιώσει. Εγωισμός; Ένστικτο της αυτοσυντήρησης; Νόμος παγκόσμιας ισορροπίας; Αυτό δεν έχει καμιά σημασία, και χωρίς υπεκφυγές στην ερμηνεία αυτού του γεγονότος θα περιοριστούμε απλώς στο να το επισημάνουμε.

Και έτσι θέλουμε να ζήσουμε. Όσο περισσότερο και όσο το δυνατόν καλύτερα, και θα είναι εύκολο για μας να προσδιορίσουμε τι σημαίνει αυτό. Για να είμαστε σίγουροι, οι άνθρωποι δεν έχουν ποτέ κατορθώσει να καταλήξουν σε μια συμφωνία σχετικά με το νόημα της λέξης ευτυχία. Είναι κατανοητό πως αυτή η λέξη εκφράζει κάτι μεταβλητό, υποκειμενικό, αδύνατο να οριστεί σε ένα συλλογικό και αμετάβλητο ιδανικό. Αλλά έχουμε επισημάνει ότι παντού και πάντοτε το άτομο έχει αναζητήσει την ευτυχία. Και έτσι δεν χρειάζεται να σκοτιζόμαστε για τη γενική ή παγκόσμια ευτυχία, αλλά για την προσωπική μας ευτυχία. Σε κάθε περίπτωση, θα μπορούσαμε να επιβάλλουμε ευτυχία σε όσους δεν την επιθυμούν ή που τη βλέπουν διαφορετικά από εμάς; Έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε τον πλησίον μας ευτυχισμένο δίχως τη θέλησή του; Επ’ ουδενί, και αυτός είναι ο λόγος που η πραγμάτωση της ευτυχίας πρέπει πάνω από όλα να είναι δουλειά του ατόμου, και καρπός των δικών του προσπαθειών.

Μακρυά από μας η αξίωση να θέλουμε να υπαγορεύσουμε πράξεις ή να παρουσιάσουμε ένα νέο ευαγγέλιο. Αντίθετα, είναι από την καταστροφή όλων των πιστεύω, όλων των πεποιθήσεων, που το άτομο μπορεί να βρει το δρόμο προς την ευτυχία του, τη ζωή του. Αλλά λέμε ότι η ευτυχία του ατόμου μπορεί να συνίσταται μόνο από την ορθολογική άνθιση των ικανοτήτων του, την ελεύθερη και συνειδητή ικανοποίηση των αναγκών του, τη διατήρηση της ζωτικότητάς του, και την ισορροπία των λειτουργιών του. Αυτός δεν είναι ένας μεταφυσικός ορισμός που γεννά ατέρμονες και στείρες συζητήσεις. Στηρίζεται σε πειραματική βάση, εύκολα ελεγχόμενη και αδιαφιλονίκητης σημασίας. Ο,τιδήποτε είναι ευάλωτο στο να ατροφεί ένα όργανό μου, μια αίσθησή μου, ο,τιδήποτε υποβαθμίζει ή μπορεί να υποβαθμίσει τη νοημοσύνη μου, την ενέργειά μου, ο,τιδήποτε μπορεί να ταράξει τη λειτουργία του οργανισμού μου, να αποβλακώσει την επιθυμία μου, να διαστρεβλώσει τα ένστικτά μου, να με οδηγήσει σε επιβλαβείς πράξεις, όλα αυτά είναι σε αντίθεση με τη ζωή μου, σε αντίθεση με την ευτυχία μου, και κατά συνέπεια, σε αντίθεση με τον εαυτό μου. «Με όλες μου τις δυνάμεις, θα επιδιώξω να απωθήσω αυτά τα εμπόδια, να υπερβώ αυτά τα εμπόδια, να υπερασπίσω τον εαυτό μου έναντι των παρεκκλίσεων, έναντι των παράλογων πράξεων, επειδή θέλω να συνειδητοποιήσω την προσωπικότητά μου όσο το δυνατόν πληρέστερα.» Αυτό είναι ό,τι ο ατομικός συλλογισμός θα πει κατάφατσα της ζωής, αφού έχει σκουπίσει τα τραπέζια από όλους τους καταναγκασμούς.

Ως εχθροί της συλλογικής ηθικής, των κανόνων συμπεριφοράς που είναι επιβεβλημένοι στο άτομο, θέλουμε το τελευταίο να καθορίζει την ηθική του για το ίδιο, ελεύθερα, χωρίς άλλο οδηγό πέραν της λογικής του που είναι διαρκώς διαφωτισμένη από τη μελέτη και την εμπειρία, καθώς επίσης και από τις γνώσεις και τις ελεύθερες παρατηρήσεις του, που ελέγχονται και επιβεβαιώνονται από το ίδιο όταν αυτό είναι απαραίτητο.

Ας το επαναλάβουμε τότε: η δουλειά μας θα συνίσταται στο να προμηθεύσει σε καθέναν τα στοιχεία που θα του επιτρέψουν να εγκαθιδρύσει την ατομική ηθική του και να δράσει όσο το δυνατόν περισσότερο κατακτώντας την ευτυχία του και βελτιώνοντας τη ζωή του κατά το δοκούν. Κατά τη γνώμη μας αυτά θα είναι τα καλύτερα μέσα για τον καθένα ώστε να είναι ικανός να αποκριθεί ωφέλιμα στα θεμελιώδη ερωτήματα που συχνά θέτουμε εμείς οι ίδιοι: «Ποιοί είμαστε;» Άνθρωποι ερωτευμένοι με τη φλογερή, ελεύθερη και συνειδητή ζωή. «Τί επιζητούμε;» Να γνωρίσουμε τους νόμους που προεδρεύουν πάνω στην ύπαρξή μας, προκειμένου να μας διευθύνουν τόσο έντονα όσο και λογικά. Ένα απεριόριστο πεδίο δράσης ανοίγεται ενώπιων τέτοιων προσπαθειών, ικανό να μας επιτρέψει εύφορα αποτελέσματα και λαμπερά κατορθώματα.

*

Αναπόφευκτα, η εφαρμογή τέτοιων ιδεών θα μας οδηγήσει στο να εμπλακούμε σε μια πάλη με κοινωνικές δυνάμεις. Δεν αρκεί να γνωρίζουμε που βρίσκεται το καλό, είναι απαραίτητο να θέλουμε και να είμαστε σε θέση να το κατακτήσουμε. Δεν αρκεί να γνωρίζουμε την αξία μιας πράξης ή τον παραλογισμό μιας άλλης, πρέπει κανείς να έχει τη δύναμη να προβεί στην πρώτη και να αποφύγει τη δεύτερη. Το άτομο έτσι θα οδηγηθεί στο να επαναστατήσει εναντίον των θεσμών που καμώνονται να το διατηρούν στο κακό, εναντίον των ανθρώπων που βλάπτουν την επιθυμία του, που του επιβάλλουν μια μορφή ζωής της οποίας αναγνωρίζει τις αδυναμίες της. Γίνεται ο αντίπαλος όλων των τυραννιών, επαναστατεί εναντίον όλων των οικονομικών, υλικών και ηθικών καταναγκασμών. Λόγω των πολυάριθμων δεσμών που δένουν την ατομική ζωή με τη συλλογική ζωή, το άτομο δεν μπορεί να δείξει έλλειψη ενδιαφέροντος για το κοινωνικό ζήτημα, αφού η προσωπικότητά του θα αναπτυχθεί καλύτερα εάν το περιβάλλον του είναι πιο ευμενές, πιο ευνοϊκό, λιγότερο αυταρχικό, αποτελούμενο από ανθρώπους λιγότερο στενοκέφαλους και περισσότερο ανεκτικούς.

Παρ’ όλα αυτά, πριν ξεκινήσετε τον αγώνα είναι καλό να γνωρίζετε που πηγαίνετε και τι επιδιώκετε. Προτού δράσετε, πρέπει να γνωρίζετε. Ας μάθουμε τότε.

Ο άνθρωπος θα μπορεί να ενεργεί χρήσιμα μόνον όταν θα έχει κατορθώσει να αποκαλύψει όλα τα ψέμματα, να απελευθερώσει τον εαυτό του από όλες τις δεισιδαιμονίες που έχουν γεννηθεί από πλάνες, να αναζητήσει την αλήθεια στο σωρό των γνώσεων και των παρατηρήσεων. Θα απαντήσω με τον ακόλουθο τρόπο σε εκείνους τους σκεπτικιστές που θα αντιπαραθέσουν πως η αλήθεια δεν υπάρχει: αποκαλούμε αλήθεια μια ελέγξιμη σχέση ανάμεσα στα φαινόμενα. Αυτά τα τελευταία μπορεί να ποικίλλουν, με τον ίδιο τρόπο όπως οι ιδιότητες των σωμάτων και οι εκδηλώσεις των υπάρξεων, και σε αυτή την περίπτωση είναι ολοφάνερο ότι η αλήθεια μετασχηματίζεται. Θα έπρεπε έτσι να μην τη δούμε σαν ένα δόγμα, αλλά πρέπει να την αναζητήσουμε σε όλους τους τομείς, χωρίς κανένα προκατηλειμμένο πνεύμα, βασιζόμενοι στα ακριβή δεδομένα που κατέχουμε. Αυτά θα είναι τα μόνα αληθινά και στέρεα θεμέλιά της.

Έτσι είναι απαραίτητο ο άνθρωπος να γνωρίζει τη θέση του στη φύση, και ότι έχει μελετήσει τους νόμους της παγκόσμιας εξέλιξης. Πρέπει να δοθεί στη θετική μελέτη, δηλαδή, σε μελέτη ολότελα βασισμένη σε γεγονότα, στα φαινόμενα που συμμετέχει, και στις υπάρξεις που τον περιβάλλουν. Αυτή η μελέτη μπορεί να είναι τόσο σταδιακή όσο και καθολική, θα έπρεπε να περιεργάζεται κάθε ζωντανή ύπαρξη, κάθε όργανο, κάθε τμήμα του κάθε ζώου και να υψωθεί στο επίπεδο της κατανόησης των σχέσεων που δένουν το τμήμα με το όλο, το κύτταρο με το σώμα και το σύμπαν. Μέσω της μελέτης των φαινομένων και των νόμων των ενστίκτων, την ηθική των ζώων, των συλλογικών ομαδοποιήσεών τους, θα προετοιμαστεί ώστε να μην είναι πλέον αδαής με τους νόμους που διέπουν τη λειτουργία της ανθρώπινης λογικής, των ψυχολογικών και κοινωνικών εκδηλώσεων, την εξέλιξη των ιδεών και συνηθειών των κοινωνιών μας. Εξετάζοντας ιστορικά ντοκουμέντα που σχετίζονται με τις προσπάθειες εκείνων που τον κάναν να προπορεύεται, καθώς και μέσω της γνώσης των κόπων τους, των ιδεών τους, θα ενδιαφερθεί για γόνιμη σκέψη και ωφέλιμη μάθηση. Όταν θα έχει αποκτήσει τις γνώσεις που θα του επιτρέπουν να καθοδηγεί συνειδητά τον εαυτό του το άτομο θα οχυρωθεί μέσω της σκέψης και της συζήτησης, η οποία θα το βοηθήσει στην αφομοίωση της πνευματικής του τροφής με έναν πιο τέλειο τρόπο, και θα αναπτύξει τις ικανότητες της οξυδέρκειας και κατανόησης.

Εννοείται πως δεν πρέπει να παραμελήσουμε τη φυσική μας κουλτούρα και ότι όλες εκείνες οι επιστήμες που ενδιαφέρονται για τη διατήρηση της υγείας μας πρέπει να ερευνηθούν. Θέλουμε να ζήσουμε, δηλαδή, να είμαστε σε θέση να αποκρούουμε όλα αυτά που μπορούν να μας εκφυλίσουν, όλες τις μορφές μερικής ή ολικής αυτοκτονίας, συνειδητής ή ασυνείδητης. Οι επιστήμες που έχουν να κάνουν με τη γενική υγιεινή θα μας διδάξουν να αναζητήσουμε τα σωστά μέσα της ύπαρξης, να αγαπάμε τον καθαρό αέρα, τον ήλιο, την καθαριότητα, τις υγιεινές τροφές, την ορθολογική εξάσκηση, τα υγιεινά και ευχάριστα οικήματα. Θα εμπνεύσουν το μίσος μας για τις φτωχογειτονιές, την υπερεργασία, τη βρωμιά, την ασχήμια, το μίσος για τις τεχνιτές χαρές, την παιδιάστικη ματαιοδοξία, τις ανωμαλίες που αποβλακώνουν ή μολύνουν. Θα βαδίσουμε προς την ομορφιά, τη λογική και έντονη ζωή, προς την αρμονία και τη χαρά.

Πρέπει έπειτα να αναπτύξουμε την επιθυμία μας έτσι ώστε να καταστεί κατάλληλη στην υποστήριξη της νοημοσύνης μας, την οποία θα έχουμε διαφωτισμένη. «Το να σκέφτεσαι και να μη δρας είναι το ίδιο με το να μη σκέφτεσαι,» ένας από τους φίλους μας σωστά είπε. Εμείς επιμένουμε ότι η εκπαίδευση πρέπει να είναι συνολική, ότι θα πρέπει να αναπτύξει όλες τις ικανότητές μας, όλες τις αισθήσεις μας. Δεν συνίσταται στο διάβασμα βιβλίων μόνο, και εκείνος που θα είναι ικανοποιημένος με τη διατήρηση μερικών φράσεων και ενός ορισμένου αριθμού φτωχών εύπεπτων ιδεών δεν θα έχει συνενώσει τις συνθήκες που έχουμε καθορίσει, δεν θα ξέρει να – δεν θα είναι σε θέση να – συμμορφωθεί σωστά. Aυτό θα απαιτεί εκπαίδευση, όπως ακριβώς η νοημοσύνη, της οποίας είναι το βοήθημα. Θα εξασκήσουμε την επιθυμία μας απωθώντας αυτά τα λάθη που μπορεί να είναι επικίνδυνα, και θα τη διατηρήσουμε μέσω της δράσης, της αντίστασης στους αταβισμούς, στα πάθη, στο κακό, εκπαιδεύοντάς την στην καταστολή βλαβερών ενεργειών, με την καλλιέργεια της τόλμης, της πρωτοβουλίας, του θάρρους.

Πόσο απεριόριστος είναι ο ορίζοντας που ανοίγεται μπροστά στο άτομο! Θα είναι σε θέση να σβύσει τη δίψα του για γνώση, την επιθυμία του για υγιεινές χαρές δίχως ποτέ να φοβάται να κουραστεί από αυτές. Καθεμιά από τις προσπάθειές του θα φέρει την «ανταμοιβή» της αυξάνοντας την ευτυχία του και αυτή κατά βούληση.

Η ηθική μόρφωση είναι τόσο αναγκαία όσο και η καθαρά πνευματική μόρφωση. Όπως είπαμε παραπάνω, δεν μπορούμε να είμαστε αδιάφοροι για τη ζωή των άλλων, από τη στιγμή που οι προσωπικές μας ενέργειες εξαρτώνται από εκείνες των άλλων ανθρώπων. Είναι εδώ που το λάθος εμφανίζεται σε εκείνους που χρησιμοποιούν έναν ακραίο ατομικισμό προκειμένου να νομιμοποιήσουν αντι-κοινωνικές πράξεις. Αφού έχουμε θεσπίσει τους κανόνες για τη συμπεριφορά του όσον αφορά τον εαυτό του, ο αληθινός ατομικισμός θα ασχοληθεί με εκείνο το μέρος της ηθικής που κρατά σε επαφή τις σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους. Χωρίς να είναι σε θέση να αγνοήσει τα ωφέλη της αλληλεγγύης και της συνεργασίας θα θελήσει να αναλύσει τις συμπεριφορές των επιθυμιών του προκειμένου να εξαχθούν τα μεγαλύτερα ωφέλη, προσωπικά και στέρεα, από τις αμοιβαίες σχέσεις. Μέσα από προηγούμενες επιλογές και συμφωνίες βασισμένες στις έλξεις θα αποκομίσει το μέγιστο ποσοστό ωφέλους με τις λιγότερες παραχωρήσεις, και η ευτυχία του ατόμου θα είναι έτσι σε αρμονία και ισορροπία με εκείνη των συντρόφων του.

Ενεργώντας συνειδητά σε ό,τι έχει να κάνει με τον εαυτό του και τους άλλους: αυτός είναι ο στόχος που ο άνθρωπος επιθυμώντας να ανθίσει μέσω της λογικής και της ελεύθερης συμφωνίας θα προτείνει στον εαυτό του.

Είναι προφανές ότι θα πρέπει να στραφεί σε εκείνους που βρίσκονται ακόμα σε πλάνη, που αποδέχονται τη δουλεία τους. Θα είναι προς το συμφέρον του να εργάζεται για τη χειραφέτηση εκείνων των ικανών να εξελίσσονται και οι οποίοι μπορούν – αφού έχουν ξεφύγει από την άγνοια – να γίνουν αδελφικοί και αφιερωμένοι σύντροφοι, αυξάνοντας τον πλούτο και τη δύναμη της ζωής τους.

Για να είμαστε σίγουροι, το ζήτημα δεν θα επιλυθεί στην παρούσα περιληπτική έκθεση, ούτε έχουμε την αφελή αξίωση να το πιστεύουμε αυτό. Έχουμε απλώς προσπάθησει να δείξουμε τη συνολική εικόνα μιας ευέλικτης και ατομικής ηθικής βασισμένης στην ελευθερία και τη λογική. Ταυτόχρονα έχουμε χαράξει το σχέδιο για ένα κολοσσιαίο αλλά θαυμάσιο έργο. Δεν είναι όλο αυτό το καθήκον μας; Βελτιώνουμε τους εαυτούς μας, αναμορφώνουμε τους εαυτούς μας, γινόμαστε πιο συνειδητοί, λιγότερο ελατωματικοί, λιγότερο περήφανοι και παρορμητικοί και μέσω της φιλικής κριτικής μας, της προπαγάνδας μας και των συντροφικών μας προσπαθειών αγωνιζόμαστε να δείξουμε στον αδαή και υποτακτικό τον ανανεωμένο δρόμο της εξέγερσης και της εκπαίδευσης.

Θα ψάξουμε σε αυτόν τον ίδιο χώρο – και αυτός θα είναι ο λόγος αυτής της έκδοσης – να μελετήσουμε και να προσδιορίσουμε τους πολλαπλούς κανόνες της ατομικής συμπεριφοράς. Απογυμνωμένοι από όλο το δογματικό πνεύμα, αλλά και όλο το μυστικισμό και σκεπτικισμό, θα προχωρήσουμε προς τη ζωή πέρα από λογοτεχνικά ευφυολογήματα και συναισθηματικές εντυπώσεις. Κάθε τι ικανό να εξυψώσει τη νόηση του ανθρώπου, κάθε τι που μπορεί να τον βοηθήσει στο να διεισδύσει στα μυστήρια της φύσης, να γευτεί τις διδασκαλίες της επιστήμης που εφαρμόζονται παγκόσμια, όλα αυτά θα μας ενδιαφέρουν. Θέλουμε ανθρώπους που ξέρουν πως να συμπεριφέρονται, που ξέρουν τι κάνουν και τι θέλουν, και δεν είναι φλύαροι, οι πειθαρχημένα ξεμυαλισμένοι, ή ματαιόδοξοι, και αυταρχικοί βλάκες. Το καθήκον είναι δύσκολο, αλλά είναι συναρπαστικό και καρποφόρο! Εκπληρωμένο μεθοδικά και με σοβαρότητα θα είναι το αληθινό αναρχικό καθήκον, από τη στιγμή που μόνο του μπορεί να διαμορφώσει καλύτερα άτομα, ικανά να ζουν δίχως εξουσία, να ανθοφορούν ατομικά και πάντοτε να βαδίζουν προς το καλύτερο μέσω της ειλικρινής αλληλεγγύης. Ενώπιων των δογμάτων, των δεσπoτών, των συναισθηματικών, των τσαρλατάνων και πειθαρχημένων, το μέλλον της ανθρωπότητας ανήκει στη λογική.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s